Ngành xi măng chịu áp lực kép về năng lượng

Xi măng là ngành sản xuất tiêu thụ nhiều điện và nhiên liệu. Chi phí năng lượng biến động có thể ảnh hưởng trực tiếp đến giá thành clinker và xi măng, trong khi doanh nghiệp còn phải đáp ứng các yêu cầu mới về giảm phát thải, sử dụng điện sạch và công bố thông tin môi trường.

Trong tài liệu trình bày tại ACT.2026, VinEnergo cho rằng phần điện năng là một trong những khu vực doanh nghiệp có thể triển khai giải pháp giảm phát thải trong thời gian tương đối ngắn. Tuy nhiên, chuyển sang điện tái tạo không có nghĩa nhà máy phải tự đầu tư và vận hành một dự án điện mặt trời hoặc điện gió.

Mô hình mua bán điện trực tiếp qua lưới quốc gia được đưa ra như một phương án để kết nối nhà máy xi măng với đơn vị phát điện tái tạo mà vẫn sử dụng hệ thống điện hiện hữu.

Đại diện Công ty VinEnergo

Mua bán điện trực tiếp hoạt động như thế nào?

Trong mô hình được VinEnergo trình bày, nguồn điện tái tạo được phát lên lưới điện quốc gia. Nhà máy xi măng tiếp tục nhận điện qua hệ thống lưới hiện hữu và thanh toán các chi phí liên quan theo cơ chế áp dụng.

Bên mua và bên bán đồng thời ký hợp đồng để xác định nguyên tắc xử lý chênh lệch giữa giá thị trường và mức giá hai bên đã thỏa thuận. Khi giá thị trường thay đổi, phần chênh lệch được bù trừ nhằm đưa chi phí của phần điện tham gia DPPA về mức được xác định trong hợp đồng.

Điện trên thực tế không chạy trực tiếp từ một dự án điện cụ thể đến nhà máy. Lưới điện quốc gia vẫn đảm nhiệm việc truyền tải và cung cấp điện liên tục cho hoạt động sản xuất.

Theo phương án VinEnergo đề xuất, cách tổ chức này giúp doanh nghiệp sử dụng điện tái tạo mà không phải xây dựng đường dây riêng hoặc trực tiếp chịu trách nhiệm vận hành nguồn phát.

Xem tài liệu thuyết trình của VinEnergo TẠI ĐÂY

Hệ thống lưu trữ BESS có vai trò gì?

Điện mặt trời và điện gió phụ thuộc vào điều kiện thời tiết và thời điểm phát điện. Vì vậy, sản lượng điện tái tạo không phải lúc nào cũng trùng với thời gian nhà máy có nhu cầu phụ tải cao.

Hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin BESS có thể tiếp nhận điện ở thời điểm nguồn cung thuận lợi và cung cấp trở lại khi cần thiết. Đối với khách hàng công nghiệp, hệ thống này có thể hỗ trợ:

• Tăng tỷ lệ sử dụng điện tái tạo.
• Dịch chuyển điện sang giờ có giá trị sử dụng cao hơn.
• Hỗ trợ điều chỉnh phụ tải.
• Giảm áp lực trong giờ cao điểm.
• Bổ sung khả năng dự phòng cho các phụ tải phù hợp.
• Nâng cao độ ổn định của hệ thống điện nội bộ.

Hiệu quả của BESS phụ thuộc vào công suất, dung lượng, biểu đồ phụ tải và chế độ vận hành của từng nhà máy. Do đó, dung lượng lưu trữ cần được tính toán dựa trên dữ liệu sử dụng điện thực tế, không nên lựa chọn chỉ theo quy mô sản xuất.

Những giá trị VinEnergo đề xuất

Theo nội dung trình bày tại hội thảo, giải pháp mua bán điện trực tiếp có thể đem lại một số giá trị cho doanh nghiệp xi măng.

Thứ nhất, nhà máy không phải tự đầu tư nguồn điện tái tạo. Đơn vị cung cấp năng lượng chịu trách nhiệm phát triển, xây dựng và vận hành dự án điện.

Thứ hai, hợp đồng dài hạn có thể hỗ trợ doanh nghiệp dự báo chi phí cho phần điện tham gia DPPA, giảm mức độ phụ thuộc vào biến động trong từng thời kỳ.

Thứ ba, nhà máy có thể tiếp cận nguồn điện tái tạo và chứng nhận năng lượng phục vụ các mục tiêu về môi trường, chuỗi cung ứng hoặc thị trường xuất khẩu.

Thứ tư, hoạt động sản xuất vẫn được cấp điện qua hệ thống lưới hiện hữu, hạn chế nguy cơ gián đoạn khi nguồn điện tái tạo biến động.

Đây là các lợi ích theo phương án do VinEnergo trình bày. Hiệu quả thực tế còn phụ thuộc vào tỷ lệ điện tham gia DPPA, thời hạn hợp đồng, giá thị trường, phí truyền tải, chi phí lưu trữ và điều kiện thương mại của từng dự án.

Mô hình DPPA kết hợp lưu trữ năng lượng - VinEnergo

DPPA không thay thế các giải pháp giảm carbon khác

Mua bán điện trực tiếp chủ yếu tác động đến phần phát thải gián tiếp từ điện năng. Giải pháp này không thay thế việc tối ưu lò nung, giảm tỷ lệ clinker, sử dụng nhiên liệu thay thế hoặc thu giữ carbon.

Đối với nhà máy xi măng, DPPA và BESS nên được xem là một phần của kế hoạch chuyển đổi năng lượng tổng thể. Khi kết hợp với các giải pháp cải tiến sản xuất, doanh nghiệp có thể đồng thời quản trị chi phí điện và xây dựng lộ trình giảm phát thải theo từng giai đoạn.

Cem.Info